Start » Groentegerechten » Sajoer lodeh

Sajoer lodeh

Allereerst, voor degene die wil weten wat sajoer lodeh betekent:

sajoer (sayur) = groente(n)
lodeh = zachtgekookt
Zachtgekookte groente(n), dus.
“Uh…, okee, en wat voor ‘n groente(n) dan?” vraag jij je misschien af.
Nou, ik zal ‘t je vertellen: dat maakt eigenlijk niet uit.
“Echt niet?”
Nope.
“O, dawissiknie…”

Sajoer lodeh is een bijgerecht dat bestaat uit diverse, zachtgekookte groenten dobberend in santen (water/bouillon met kokos). Trouwens, eigenlijk is elke authentieke sajoer een sajoer lodeh omdat in Indonesië groente eerder rauw dan ‘tot moes gekookt’ wordt gegeten. Beetgaar, zeg maar. En beetgaar is niks anders dan een lelijk woord voor zachtgekookt – alhoewel je de term ‘zachtgekookt’ ook zou kunnen opvatten als ‘door het koken helemaal zacht geworden’. Maar nu maak ik het ingewikkelder dan nodig. Typisch Slomo. Laten we ‘t houden op ‘heel zachtjes gekookt.’ Of, zoals ik ze hier in Utrecht vaak hoor zeggen: ‘Een bietje gekookt.’ Maar ook dat is weer verwarrend aangezien er geen biet te vinden is in sajoer lodeh.

Goed, gekookt maar nog wel (een beetje) knapperig dus. Maar als jij jouw gekookte boontjes, om maar een groente te noemen, het liefst slap hebt, moet je dat vooral zo blijven klaarmaken. En als je het niet lekker vindt dat bloemkool na het koken nog een bite heeft, dan kook jij die bite maar lekker helemaal weg. Maar dan mag je straks, als je met dit recept aan de slag bent gegaan, niet enthousiast gaan twitteren/whatsappen/facebooken/instagrammen met de trotse mededeling  dat jij zojuist sajoer lodeh hebt gemaakt. Nee, dan moet je enthousiast gaan twitteren/whatsappen/facebooken/instagrammen met de trotse mededeling dat jij zojuist sajoer boeboer hebt gemaakt. Maar dat terzijde.


Veel groenten, zoals je ziet, maar dat is niet verplicht. Minder kan net zo goed.

Sajoer lodeh is dus een groentegerecht en jij mag dus zelf bepalen welke groenten je wil gebruiken. Ook mag jij zelf bepalen hoeveel van die groenten in de sajoer gaan. Zoek maar ‘ns op Google naar afbeeldingen van ‘sayur lodeh’ of ‘sajoer lodeh’ dan kun je zien hoeveel variaties er zijn. (O, wacht, dat heb je net gedaan, daarom ben je hier terechtgekomen…)

Laat ik maar beginnen met het recept: welke groenten heb ik gebruikt? Kijk naar het plaatje en raad ze allemaal…


Met de klok mee, te beginnen linksboven:
Chinese kool, haricots verts, bloemkool, bamboe strips en stukjes winterpeen.

Adviestip voor de beginnende sajoer-maker:

kook de groenten die je gaat gebruiken eerst gaar voordat je begint met het maken van de sajoer lodeh. Na het koken groente in een vergiet kieperen en afspoelen met koud water, dan garen ze niet stiekem door.
Groente in een bakje – geen deksel erop – bewaren voor straks.

Note: De rebung (bamboe strips) moet je niet voorkoken, wel even wassen voor gebruik.

Misschien overbodige info, maar toch: de ervaren sajoer-maker gaart de groenten terwijl ze in de sajoer liggen.
Zodra ik de santen bij de boemboe heb gegooid, breng ik alles aan de kook en dan gooi ik eerst de boontjes en de peteh bonen erbij, 3 minuten later de bloemkool en de tempeh, en weer 3 minuten later de rebung, wortel en eitjes. Ondertussen laat ik alles zachtjes koken met het deksel op de pan. En tot slot, na een minuut of 4 is de sajoer lodeh klaar.

Overigens zijn genoemde kooktijden erg afhankelijk van o.a. de dikte van de boontjes, de grootte van de stukjes wortel, etc. Het is allemaal een kwestie van ervaring. Trial and error.

Nog even voor de duidelijkheid, gebruikte groenten in dit recept:

  • Chinese kool
  • haricots verts (soms gebruik ik sperziebonen, maar dit keer dus niet)
  • bloemkool
  • winterpeen
  • rebung (bamboo shoots)

Note: let er op dat je een blikje bamboo shoots (bamboe strips) koopt met de bamboe in luciferformaat gesneden. Ze zijn ook te koop in brede, korte reepjes maar die zijn niet zo geschikt.

Nog meer ingrediënten:

  • een handvol peteh bonen, in de lengte doormidden gesneden
  • helft van een blok/plak tempeh (van de toko), in dobbelsteenformaat gesneden
  • 2 blaadjes salam
  • gekookte en gepelde eitjes  —  dit is optioneel
  • santen: een half blok kokoscreme opgelost in 800 ml kokend water
  • 1 blokje kipbouillon

 

Ingrediënten voor de boemboe (kruidenpapje):

  • 2 uien
  • 2 teentjes knoflook
  • 3 kemiri’s (eerst een beetje bruin roosteren in een droge koekepan)
  • 1 1/2 theelepel ketoembar
  • 1 theelepel laos
  • 1 theelepel koenjit
  • 1 theelepel trassi
  • minder dan een kwart theelepel kentjoer
  • 1 theelepel sambal oelek  —  dit is optioneel

bovenstaande ingrediënten (voor de boemboe dus) moeten fijngewreven en goed vermengd worden. Ik gebruik eerst een blender voor alles en daarna stamp en vermeng ik de hele bende nog even in de cobek. Wat niet in de boemboe moet, maar wat je wellicht later nog wel wil toevoegen, is zout. In dit recept heb ik, pas op het laatst toen de sajoer lodeh bijna klaar was, iets meer dan een kwart theelepel toegevoegd. Maar het al dan niet toevoegen van zout hangt helemaal af van jouw smaak dus ik zeg, proeven voordat je de sajoer lodeh serveert.

Bereiding.

Fruit de boemboe, samen met de (hele) blaadjes salam, in 4 eetlepels olie gedurende 2 minuten op niet al te hoog vuur (de boemboe mag niet als een idioot spetteren). Giet vervolgens de santen erbij en zet het gas hoger, even goed roeren en voeg dan toe:

  • blokjes tempeh
  • eitjes
  • rebung (in een vergiet afspoelen met koud water voor gebruik)
  • peteh bonen
  • blokje kipbouillon

Blijven roeren en breng het aan de kook, vervolgens, zodra het kookt, zet je het gas op laag, deksel op de pan en laat ‘t zo 5 minuten staan.
Vervolgens gooi je de voorgekookte groenten erbij, even roeren (proeven of er zout bij moet) en klaar ben je.

Ter info:
Ik kook de Chinese kool niet. Pas op het moment dat ik de sjaoer lodeh in kommetjes ga scheppen, mik ik er wat (in kleinere stukken gesneden) blaadjes bij. Zo blijven ze lekker knapperig.

Serveren in een kommetje (per persoon), eitjes in partjes snijden en er bovenop leggen, beetje nat over de stukjes ei scheppen, misschien een beetje gebakken uitjes er overheen en hup, lekker eten. Geweldig!

Het eindresultaat

Sajoer lodeh

35 reacties

  1. Heerlijk! En zo mooi gefotografeerd ook.

  2. ook deze neem ik van je mee!

  3. Hi Sjoerd,

    Dit recept is geweldig, gisteren gekookt. Vandaag maak ik je ayam Bali…..

    Saya lapar sekali……:)

  4. wat een leuke website is dit zeg hier kunnen wij als nederlanders die van lekker indonesisch eten houden een hoop van leren.

  5. wat een leuke en leerzame site is dit als je alles doet zoals het staat omschreven kan het niet mislukken we hebben al een hoop recepten gemaakt echt overheerlijk allemaal.

    complimenten voor jou sjoerd van mij en mijn eters.

  6. Ik vind je schrijfstijl geweldig

    • Toen ik jouw reactie las, dacht ik in eerste instantie (nog met slaapkop) dat er stond: “Ik vind je schrijfstijl geweldig, maar je recepten zijn waardeloos…”
      Maar toen zette ik mijn bril op en zag dat dat er helemaal niet stond. 🙂

      • Haha, nee hoor.
        Ik had er ook nog bijgezet dat ik wat recepten ging proberen, maar dat is op de 1 of andere manier niet overgenomen.
        Anyway, de sajoer loden en ketoprak gemaakt. Sajoer was heerlijk. Nog lekker knapperig groenten. Ik had sperzieboontjes, bloemkool, maiskorrels & choy cum gebruikt.
        De ketoprak heb ik zelf nog niet geproefd. Maar aan de stilte in huis tijdens het eten waren de gerechten er goed uit gekomen. Dus dank je wel voor het delen.
        En blijf lekker schrijven op deze kenmerkende manier, heerlijk.

  7. Kokkie, over petehbonen. Toen ik in Indonesie was at ik verse Petehbonen uit de peul. Dit smaakten wel zo ontzettend rijk van smaak met een haast pikant gevoel dat ik erdoor verrast was. Heerlijk waren ze. De peetzonen uit de vriezer hier in Holland lijken er bijna niet eens op. Hoe komt dat? Kunnen we in ons land ook die lekkere verse Petehbonen kopen? Weet jij vast wel… 😉

    • Rare woordcorrectie… 🙂 Ik bedoelde dus ‘petehbonen’!

    • (“Peetzonen uit de vriezer” Hmmm…)

      Hoi Martin, bij de toko heb ik ze nog nooit zien liggen, verse pethebonen bedoel ik. Misschien dat de kans groter is bij een Surinaamse winkel.
      En nee, ik kan dat smaakverschil niet verklaren, behalve dan dat (bijna) alles uit de diepvries anders smaakt dan vers – en je eigen smaak veranderd trouwens ook in de loop van de jaren.

      Grrrrroet van Sjoerd

  8. ” Note: let er op dat je een blikje bamboo shoots (bamboe strips) koopt met de bamboe in luciferformaat gesneden. Ze zijn ook te koop in brede, korte reepjes maar die zijn niet zo geschikt. ”

    Misschien mes gebruiken? Of mag niet? 😉

  9. Deze sajoer lodeh is echt heerlijk! Ik heb ‘m hier en daar een beetje veranderd en zou mijn variant graag op mijn blog willen plaatsen. Uiteraard alleen met toestemming van het brein achter dit recept – is dit okay?

  10. hey kokkie!

    M’n vader is binnenkort jarig en wil graag een rijsttafel maken voor hem. nu heb ik een vraagje, krijgen gasten normaal gesproken een kommetje sajoer voor zichzelf? zoals een soep als voorgerecht, of komt een sajoer in een een grote kom waarmee iedereen deelt?

    • Hee Kyra!

      Wat gebruikelijk is bij Indo’s is dat alle gerechten, elk gerecht in een eigen bak/kom/pan/whatever, op een grote tafel worden gezet en dat vervolgens iedereen opschept wat ‘ie wil – je bouwt dus eigenlijk een lopend buffet. Er wordt dan niet aan tafel gegeten maar daar waar je zit, bord op schoot dus. Of gewoon staand als ’t druk is.

      Waar je wel voor moet zorgen, zijn warmhoudplaten (rechauds) om de gerechten warm te houden want sowieso moet de witte rijst warm blijven, vleesgerechten ook, maar bijvoorbeeld losse groenten (voor gado gado bijvoorbeeld) worden niet warm gehouden. (Overigens, een sajoer wordt niet gegeten als soep, een sajoer serveer je gewoon in een pan. Vervolgens schep je, met niet al teveel vocht erbij, de sajoer gewoon op jouw bord naast of gedeeltelijk op een bergje witte rijst.)

      Tot slot zal ik jou, geheel gratis, nog even stressen: een beetje rijsttafel bestaat uit 3 vleesgerechten, 3 groentegerechten en een eigerecht (sg telor bijvoorbeeld), en natuurlijk witte rijst. Maar, zeker omdat het een verjaardag is, je maakt er natuurlijk ook zoetigheden bij zoals bijvoorbeeld kwee mangkok, klepon, kwee lapis, spekkoek. En dan nog kroepoek, gebakken uitjes, seroendeng, atjars. En sneks! Martabak, pasteitjes, loempiaatjes, etc. Want er moet vooral veel en lekker gegeten worden.

      Enne als je hulp nodig hebt, ik kan niet.

      Have fun!

  11. Hoi Kokkie Slomo, vandaag heeft mijn vrouw jouw recept van sajoer lodeh gemaakt. Hij is werkelijk. heeeeeeeerlijk!! Nog nooit zo’n lekkere variant gegeten. Complimenten hoor!!

  12. Hallo Sjoerd,

    Op hoeveel personen zijn jouw recepten gebasseerd?? Ik moet voor 10 personen koken waaronder de Sajoer Lodeh..
    Complimenten voor jouw recepten, heb er al meerdere uitgeprobeerd!

    Groetjes Mandy

    • Ja, hallo zeg, Mandy, dat is een moeilijke vraag! Laten we beginnen bij het begin:

      Wat ga je nog meer koken behalve de sajoer lodeh?

      • Haha! Het wordt ajam smoor, sambal goreng telor, witte rijst en bami goreng. Oh, en uiteraard de sajoer niet vergeten… 😉

        • Okee dan!

          Ajam smoor en sg telor moet je dan 2x maken (bij die sg telor kun je wat gefrituurde blokjes tahoe mikken, doet ’t altijd goed). Verder mis ik nog een groente- en een vleesgerecht, wat dacht je van sg boontjes en javaanse balletjes erbij? (Ja, ik weet het, ’t is veel werk…)

          Je kookt Indo, of niet. Maar als je dan Indo kookt, kook je veel!
          En verder wil ik je niet stressen, maar vergeet de sneks niet he. Martabakjes of zo. Of lemper. Of ehhh… (En spekkoek, als lekker zoet, voor bij de kopi na het eten.)

          Laat me raden, je bent blij met mij.
          😉

          • Whaaaaaaaa… Ik ben dus echt niet blij met jou!! Zei je nou dat je kwam helpen?! 😉

            Bedankt voor de tips in ieder geval…. Ik ga nog even kijken wat ik daarmee ga doen 😂

  13. Hey, ik heb al wat recepten van jou geprobeerd en mn Indonesische vriend is blij met zn NL meisje hoor dus dat is top. Wel vroeg ik me af of ik de kemiri-noten er uit kan laten bij t recept voor sajoer lodeh of valt er dan echt een mega smaakmaker weg? Heb geen zin om naar de toko te gaan. Is ver weg.. 🙁

  14. Foto

    Zojuist een sayur lodeh gemaakt naar het basisrecept van jou, Sjoerd. Lekker, zeg! Ik gebruikte rode en groene paprika, rebung strip, baby maiskolfjes, bosui, eitje volgt morgen nog.
    Heb nu nog daging semur Surabaya op het vuur staan. Die mag nog even rustig verder sudderen….mmm…
    Straks nog wat drumsticks in de marinade zetten voor ayam goreng pedis!

  15. Sjoerd, ik heb de sayur lodeh eerder gemaakt en met succes (uiteindelijk ook toen nog de kemirinoten gekocht, zie eerdere reactie) maar nu wil em nog eens maken alleen heb ik belachelijk veel groente. Zou t ook invriesbaar zijn?? Bijna vloeken: de vriezer maar beter dan weggooien.. toch?

    • Hoi G,

      ehm…, en wat wil je dan in de vriezer gooien, de groente die je overhoudt, of de sayur?

      Net als iedereen hou ik ook groente over nadat ik sayur lodeh heb gemaakt. Nou, geen probleem, ik maak daar gado gado van. Of pecel of zoiets. Overigens, groente uit de vriezer vind ik 10 x niks.
      Sayur lodeh hou ik ooit over, die is binnen 3 dagen op. Maar hoe dan ook: liever in de vriezer dan weggooien.

      Heb je hier iets aan?

      Grrrroet van Sjoerd

  16. Wat vind ik het toch altijd een feest om ff op jouw website te kijken!
    Geen nenek meer om aan te vragen maar met jou kom ik weer een heel end.
    Dankjewel.

Laat een reactie acher op Peter Annuleer reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

Spam controle * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.